Vietnamville http://www.vietnamville.ca

Giai thoại bài thơ Em Đi Chùa Hương
10.08.2021

Giai thoại bài thơ “Chùa Hương” của Nguyễn Nhược Pháp – Cô gái Chùa Hương sống mãi tuổi 15



Những người yêu nhạc hẳn nhiều người sẽ biết đến bài hát “Em Đi Chùa Hương” của nhạc sĩ Trung Đức, phổ thơ Nguyễn Nhược Pháp với những câu hát quen thuộc: Hôm nay em đi chùa Hương, hoa cỏ còn mờ hơi sương…

Bài thơ “Chùa Hương” của nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp cũng đã được giáo sư Trần Văn Khê phổ thành một bài hát dài mang tên Đi Chơi Chùa Hương từ thập niên 1940.

Thi phẩm “Chùa Hương” ra đời trong hoàn cảnh rất kỳ thú. Hội Chùa Hương năm 1934, nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp cùng nhà văn Nguyễn Vỹ và hai người bạn nữ sinh Hà thành đi trẩy hội. Đến rừng mơ, hai văn nhân gặp một bà mẹ cùng cô gái độ tuổi trăng rằm vừa bước lên những bậc đá vừa niệm phật “Nam Mô Cứu Khổ Cứu Nạn Đại Từ Đại Bi Quan Thế Âm Bồ Tát”.

Vẻ đẹp thánh thiện mang nét chân quê của cô gái đã hớp hồn hai chàng thi sĩ khiến họ trân trân nhìn quên cả hai bạn gái cùng đi. Nguyễn Nhược Pháp lại gần hỏi:

“Tại sao trông thấy chúng tôi cô lại không niệm phật nữa?”

Cô gái bối rối, thẹn thùng như muốn khóc. Nguyễn Nhược Pháp thấy vậy liền cố bắt chuyện để an ủi cô gái. Câu chuyện vẩn vơ đã diễn ra cùng họ cho đến chùa Ngoài. Mải chuyện với người đẹp, Nguyễn Nhược Pháp và Nguyễn Vỹ bị hai cô bạn gái đi cùng bỏ rơi lúc nào không hay.

Không tìm được hai cô bạn trong đám đông trẩy hội, đêm ấy hai chàng bèn ngủ lại trong chùa Hương cùng hai mẹ con cô bé quê. Sáng hôm sau gặp lại hai cô bạn, Nguyễn Vỹ phải xin lỗi mãi, còn Nguyễn Nhược Pháp chỉ tủm tỉm cười. Về đến Hà Nội được mấy hôm, Nguyễn Nhược Pháp sáng tác nên bài thơ “Chùa Hương”. Trong bản chép tay đầu tiên, bài thơ có tên là “Cô Gái Chùa Hương”.

Bài thơ dài 34 khổ 136 dòng, lấy cuộc gặp gỡ lý thú của tác giả với cô gái quê ở Chùa Hương làm đề tài và tưởng tượng thêm. Điều đặc biệt là dưới tên bài thơ, Nguyễn Nhược Pháp mở ngoặc đơn dòng chữ “Thiên ký sự của một cô bé ngày xưa”. Cuối bài thơ còn ghi thêm: “Thiên ký sự đến đây là hết. Tôi tin rồi hai người sẽ lấy nhau, vì không lấy được nhau thì cô gái còn viết nhiều. Lấy nhau rồi là hết chuyện”.

Trong bài thơ Chùa Hương, chàng thi sĩ 20 tuổi đã thể hiện tình cảm của mình với cô bé 15 tuổi thanh tao đến thánh thiện, đằm thắm mà không ủy mị, nồng cháy mà vẫn thanh lịch, trữ tình mà tinh tế, cả tâm hồn và hiện thực hòa quyện vào nhau hài hòa khiến Chùa Hương có vị trí xứng đáng trong thi đàn.

Trước năm 1945, bài thơ đã được nhạc sĩ Trần Văn Khê phổ nhạc thành bài hát “Đi Chơi Chùa Hương”, bài hát này khá dài, chỉ có ca sĩ Mộc Lan ở Huế hát tthành công nhất, được nhiều người hâm mộ nhất. Giữa những năm 1980, nhạc sĩ Trung Đức phỏng theo mấy đoạn thơ phổ thành bài hát “Em Đi Chùa Hương” và được phổ biến rộng rãi hơn vì nó mộc mạc chân thành, đậm chất dân ca xứ Nghệ, dễ hát và dễ nhớ. Nhưng nếu Nguyễn Nhược Pháp sống lại để nghe bài hát này, chắc ông sẽ lại tủm tỉm cười khi thấy câu thơ “Chân đi đôi dép cong” của ông đã bị đổi thành “Chân em đi đôi guốc cao cao” bởi vì đi Chùa Hương phải leo dốc, xuống hang rất ghập ghềnh, đi guốc cao thì làm sao mà đi nổi.

Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp là một trí thức con nhà dòng dõi. Cha ông là nhà văn, nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh, từng dịch tập thơ “Ngụ ngôn” của La Fontaine ra tiếng Việt rất đặc sắc. Nguyễn Nhược Pháp sinh năm 1914 tại Hà Nội, đỗ bằng Tú tài Tây, làm thơ từ năm 16 tuổi. Ngoài ra, ông còn sáng tác kịch, truyện ngắn và viết báo. Ông viết báo tiếng Pháp khá nhiều, năm 1935 xuất bản tập thơ “Ngày xưa”, trong đó có bài thơ “Chùa Hương” rất nổi tiếng. Nhưng tiếc thay, thi sĩ tài danh Nguyễn Nhược Pháp mất đột ngột khi mới 24 tuổi, vào năm 1938.

Đến nay, bài thơ Chùa Hương đã tròn hơn 70 tuổi, Nguyễn Nhược Pháp đã qua đời được 70 năm, song Chùa Hương cùng tên tuổi nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp vẫn sống mãi với thời gian.

Nguồn: Nhạc Xưa Thời Báo



Chùa Hương hay còn được gọi là chùa Trong nằm trong động Hương Tích ở xã Hương Sơn-Mỹ Đức – Hà Nội, ven bờ phải của con sông Đáy. Nơi đây là một quần thể văn hóa Phật Giáo gồm rất nhiều ngôi chùa, đền thờ, đình. Được ra đời

Nơi đây tuy là chốn tôn nghiêm nhưng lại có phong cảnh làm lay động lòng người. Cảnh vật hùng vĩ, núi non trùng điệp, sông nước hữu tình là nguồn cảm hứng cho biết bao thi sĩ, nhạc sĩ khi trót đặt chân đến địa danh này. Hơn 80 năm hình thành và phát triển của nền tân nhạc Việt Nam cũng chính chừng ấy thời gian mà Hương Sơn đã đi vào lịch sử thi ca.

Một tác phẩm rất nổi tiếng và được nhiều người hâm mộ biết đến chính là ca khúc “Em đi chùa Hương” của nhạc sĩ Trung Đức được phổ từ bài thơ cùng tên của cố thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp.

Cố thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp 1914 – 1938, con trai của nhà báo, dịch giả, học giả Nguyễn Văn Vĩnh và người tình Phan Thị Lựu. Năm ông lên 2 tuổi mẹ ông tìm đến cái chết do phát hiện cha ông có người phụ nữ khác, nên mẹ cả đã đưa ông về nuôi. Tên Nhược Pháp được cha ông đặt do năm 1914 thực dân Pháp bị quân Đức đánh cho thê thảm nên cha ông theo đó mà đặt tên cho ông. Cũng chính cái tên ấy như vận vào người ông, ông chỉ cao 1m52 vẻ bề ngoài nhìn thư sinh yếu đuối. Tuy nhiên ông lại rất thông minh, đẹp trai, học giỏi có đầu óc tổ chức, nhiều sáng kiến, làm đầu tàu cho các em trong các hoạt động, sinh hoạt thể thao, vui chơi rất văn hóa.

Năm 14 tuổi thi đỗ lớp 6 Trường trung học Albert Sarraut, năm 20 tuổi đỗ tú tài phần nhất, 1935 đỗ tú tài phần hai, vào Đại học luật. Từ năm 1930 trở đi, kinh tế gia đình ông lâm vào cảnh khó khăn. Nguyễn Nhược Pháp vừa đi học để thi tú tài, thi đại học Luật, vừa làm ở tòa báo An Nam mới, viết thơ… để có tiền nhuận bút, giảm bớt chi tiêu của gia đình cho mình.

Nói về hoàn cảnh sáng tác bài thơ “Em đi chùa Hương”, giữa thập kỉ 30 của thế kỉ trước, người Hà Nội xưa không ai là không biết “tứ mỹ Hà Thành” : cô Síu Cột Cờ, cô Phượng Hàng Ngang, cô Nga Hàng Gai và cô Bính Hàng Đẫy. Trong 4 người con gái ấy, Nguyễn Nhược Pháp đã thầm thương trộm nhớ cô Bính Hàng Đẫy. Cô Lê Thị Bính sinh năm 1915, trong gia đình nề nếp, gia giáo tại Hà Nội. Bản chất thông minh, trí tuệ, thanh lịch nhưng được giáo dục trong môi trường phong kiến xưa nên mỹ nhân xứ Hà Thành hội tụ đầy đủ tố chất công dung ngôn hạnh của người phụ nữ xứ Bắc Kỳ.

Cô sống khép kín trong ngôi biệt thự 3 tầng được xây theo kiến trúc Pháp, được vây quanh bởi hàng rào tầm xuân. Được cha mẹ hết mực chiều chuộng dành hẳn cho 1 tầng nhà làm phòng học và đọc sách, còn thuê riêng thầy giáo về nhà dạy học.

Khi ấy, Nguyễn Nhược Pháp đang làm việc tại tòa báo L’ Annam nouveau ngày nào ông cũng kiếm cớ đi ngang qua khu nhà cô ở chỉ để được ngắm nhìn giai nhân cho thỏa lòng mong nhớ. Qua ánh mắt ấy cô Bính cũng cảm nhận được tình cảm mà Nguyễn Nhược Pháp dành cho mình. Đôi lần cả hai đã trò chuyện với nhau qua hàng rào cây tầm xuân thơ mộng để rồi gây nhớ thương trong lòng cô gái ấy.

Trước vẻ đẹp thanh thoát, trong sáng của giai nhân ấy chàng thi sĩ nhỏ nhắn đã gởi gắm tất cả những yêu thương vào vần thơ của mình thể hiện qua 12 thi phẩm của “Ngày Xưa”. Trong đó có bài thơ “Em đi chùa Hương” thể hiện sự tinh nghịch, trẻ trung của cô gái 15 xuân thì, ngây thơ trong sáng và rất hồn nhiên. Sắc đẹp của nàng đã làm ngẩn ngơ bao chàng thi sĩ trong đó có Nguyễn Nhược Pháp.

Trích 1 đoạn trong bài thơ “Em đi chùa Hương : 

Hôm nay đi Chùa Hương,
Hoa cỏ mờ hơi sương.
Cùng thầy me em dậy,
Em vấn đầu soi gương.

Khăn nhỏ, đuôi gà cao,
Em đeo dải yếm đào;
Quần lĩnh, áo the mới,
Tay cầm nón quai thao.

Me cười: “Thầy nó trông!
Chân đi đôi dép cong,
Con tôi xinh xinh quá!
Bao giờ cô lấy chồng?”

– Em tuy mới mười lăm
Mà đã lắm người thăm
Nhờ mối mai đưa tiếng,
Khen tươi như trăng rằm.

Nhưng em chưa lấy ai,
Vì thầy bảo người mai
Rằng em còn bé lắm,
(Ý đợi người tài trai)…

Nhưng cuộc tình này đẹp này lại đầy ngang trái. Việc ông qua lại với cô Bính hai gia đình cũng đã biết chuyện. Sau ngày gia đình ông lâm vào cảnh tán gia bại sản, ông trở thành kẻ trắng tay. Vốn lòng tự trọng rất cao nên ông đã chấp nhận rút lui khỏi cuộc tình này. Vì lý do môn đăng hộ đối, ông nào dám mơ ước với tới tiểu thư cao sang quyền quý. Từ sau khi chị gái là Nguyễn Thị Nội đang đi học Luật năm thứ ba mắc bệnh mất (1933), rồi cha mất (1936), chị Vân mất (1938), và tin anh trai Nguyễn Hải mất trong Nam… Nguyễn Nhược Pháp đau buồn rồi mắc bệnh lao hạch và mất năm 1938 khi mới 24 tuổi.

Sau khi đọc bài thơ “Em đi chùa Hương” nhạc sĩ Trung Đức cảm thấy thật sự rất yêu thích bài thơ này nên ông      đã phổ thành nhạc. Thời kì ấy Trung Đức đang hoạt động văn nghệ tại Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, với hy vọng sẽ đưa được bài hát này vào hoạt động nghệ thuật thường xuyên nên ông đã trình ca khúc lên nhà hát để duyệt. Nhưng vì ông chỉ là ca sĩ hát chứ không phải nhạc sĩ nên bài hát đã không được hội đồng nhà hát để ý đến.

Đánh liều ông gởi thêm lần nữa, nhưng lần này ông kí giả danh Trần Văn Khê lên tờ nhạc ( một nhà nghiên cứu âm nhạc dân gian nổi tiếng, là giáo sư, Việt kiều đang cư trú ở nước ngoài). Nghĩ rằng bên trời Tây xa xôi Trần Văn Khê sẽ không biết đến việc này. Quả nhiên nghe danh Trần Văn Khê nhà hát đồng ý ngay, và ông xin được hát bài “Em đi chùa Hương” trên sân khấu.

Nhạc sĩ Trung Đức

Sau khi bài hát trở nên nổi tiếng ông cũng đính chính lại tác giả chính là ông, và cũng đã xin Trần Văn Khê thông cảm vì không muốn bỏ phí một bài nhạc ấy. Với giai điệu vui nhộn nhạc sĩ Trung Đức đã thể hiện được sự hồn nhiên, nhí nhảnh mà Nguyễn Nhược Pháp đã hướng tới.

Phù Sa

VTC Now | Bài hát: Em đi chùa HươngNhạc: Trung ĐứcThơ: Nguyễn Nhược PhápBiểu diễn: Hiền Anh.
YouTube · VTC NOW · Feb. 16, 2018
Tải ứng dụng POPS để xem MV, liveshow, phim ca nhạc hot nhất: http://bit.ly/app-POPSmusic-1. "Bài hát: Em Đi Chùa ...
YouTube · POPS MUSIC · Nov. 2, 2016
Hoa hậu Việt Nam 2018: https://goo.gl/o2hWXY. Tuyệt Đỉnh Song Ca Nhí Tập 8, Thu Hằng – Trâm Anh, “hai hạt thóc ...
YouTube · Sen Vàng Tivi · May 15, 2018
Tải ứng dụng POPS để xem MV, liveshow, phim ca nhạc hot nhất: http://bit.ly/app-POPSmusic-1. Bài hát: Em Đi Chùa ...
YouTube · POPS MUSIC · Dec. 24, 2015
VTC Đưa Tin CHÙA HƯƠNG 2021 - Vài hôm nữa lại đông không thở được ! MỌI NGƯỜI ĐI LỄ ĐẦU NĂM THÌ SẮP XẾP LỊCH ĐI ...
Facebook · Chùa Hương · Mar. 15, 2021
Tải ứng dụng POPS để xem MV, liveshow, phim ca nhạc hot nhất: http://bit.ly/app-POPSmusic-1. "Bài hát: Em Đi Chùa ...
YouTube · POPS MUSIC · Dec. 31, 2016
Em Đi Chùa HươngNhạc: Trung ĐứcThớ: Nguyễn Nhược PhápBiểu diễn: Hiền ... trình cho Đài truyền hình kĩ thuật số VTC thự...
YouTube · Hiền Anh Sao Mai · Feb. 22, 2018
[Trực tiếp] Hình ảnh đường phố TPHCM ngày 10/8 | VTC Now ... Phường, xã lại “vắng như chùa bà đanh” sau khi Hà Nội rút quy định giấy đi đường mới | VTC Now.
VTC | Đàn bầu một nhạc cụ bản địa của người Việt. ... VTC is funded in whole or in part by the Vietnamese government ...
YouTube · NOW TIN MỚI · Jan. 27, 201


Những người yêu nhạc hẳn nhiều người sẽ biết đến bài hát "Em Đi Chùa Hương" của nhạc sĩ Trung Đức, phổ thơ Nguyễn Nhược Pháp ...
NhacXua.VN · Asia Entertainment Official · Sep. 21, 2019
You've visited this page 5 times. Last visit: 09/08/21
Em Đi Chùa Hương - Hoàng Thục Linh | MMG Mừng Xuân Canh Tý 2020▻ Đăng Ký Kênh https://goo.gl/jqQA72Motif ...
YouTube · MMG Studios · Jan. 26, 2020
THVL | Xuân Phương Nam | Tập 1 [5]: Em đi chùa Hương - Phi Nhung. 30,635 views30K views ... THVL Giải Trí ...
YouTube · THVL Giải Trí · Jan. 29, 2017
Thanh Ngan - EM DI CHUA HUONG. 52,168 views52K views. Sep 21, 2008. 82. 9. Share. Save. 82 / 9 ...
YouTube · beautyosunset · Sep. 21, 2008
Tải ứng dụng POPS để xem MV, liveshow, phim ca nhạc hot nhất: http://bit.ly/app-POPSmusic-1. "Bài hát: Em Đi Chùa ...
YouTube · POPS MUSIC · Nov. 2, 2016
Thanh Lam ngâm thơ tại Chùa Hương (11.2.2017). 720 views720 views. Feb 12, 2017. 10. 0. Share. Save ...
YouTube · Thanh Lam Hat · Feb. 12, 2017
Những người yêu nhạc hẳn nhiều người sẽ biết đến bài hát “Em Đi Chùa Hương” của nhạc sĩ Trung Đức, phổ thơ Nguyễn Nhược Pháp với ...
Nhạc Vàng o­nline · Asia Entertainment Official · Sep. 21, 2019
You visited this page o­n 09/08/21.
... Trường Sơn - Thoại Mỹ - Ngọc Hương - Ngọc Giàu - Thanh Tòng - Thanh ... Tân Cổ Giao Duyên Em Đi Chùa Hương Thanh ...
YouTube · Tân Cổ Tuyển Chọn · Oct. 1, 2014
Nói về hoàn cảnh sáng tác bài thơ “Em đi chùa Hương”, ... nào ông cũng kiếm cớ đi ngang qua khu nhà cô ở chỉ để được ngắm ...
Hoài Niệm Việt Nam · POPS MUSIC · Dec. 4, 2020
You've visited this page 2 times. Last visit: 09/08/21

Em Đi Chùa Hương Thanh Thúy, Anh Vũ - GALA CƯỜI 2003. 47,880 views47K views. May 20, 2013. 113. 11 ...
YouTube · Duy Ta · May 21, 2013

URL của bản tin này::http://www.vietnamville.ca/article.8187

© Vietnamville contact: admin@vietnamville.ca